การปฏิบัติวิปัสสนาในระดับคุณภาพนั้น
สติจะเกิดต่อเนื่องดุจเส้นด้าย โดยมีสิ่งที่ถูกกำหนดรู้
ตามดู  ตามเห็น 4 ระดับคือ

1 ตามดู ตามเห็น ตามระลึกรู้ รูปนามลักษณะ
2 ตามดู ตามเห็น ตามระลึกรู้ ไตรลักษณ์ลักษณะและการเกิด-ดับของรูปนาม
3 ตามดู ตามเห็น ตามระลึกรู้ อริยสัจ4
4 ตามดู ตามเห็น ตามระลึกรู้ นิพพาน

ใน 4 ระดับนี้ วงการกรรมฐานทั้งในและต่างประเทศ ปฏิบัติกันแล้วไม่เห็นธรรมทั้ง4 ประการนี้มีมากถึง 80% ของนักปฏิบัติทั่วโลก ส่วนมากเป็นกรรมฐานที่ไปออกแนวสมาธิดิ่งลึกหรือพลังจิตต่างๆ

เหลือ 20 % ที่เข้าข่ายได้เห็นธรรมะทั้ง4ประการโดยมีสัดส่วนประมาณการว่า

– เห็นรูปนามเกิดดับไตรลักษณ์ 18%
– เห็นอริยสัจ4(ด้วยภาวนาหยั่งเห็น ไม่ใช่อริยสัจทฤษฎี ไม่ใช่อริยสัจตรรกะ ไม่ใช่อริยสัจปรัชญา ไม่ใช่อริยสัจสัญญาจำมาพูด) 1. 99%

– เห็นนิพพาน ตามดู ตามเห็น ตามระลึกรู้นิพพาน
ทุกย่างก้าว ทุกลมหายใจเข้าออก เห็นนิพพานทุกขณะจิต (ในเวลานั่งสมาธิ) 0.01 %

ดังที่พระพุทธเจ้าตรัสว่า
เธอย่อมสำเหนียกว่า จักพิจารณาเห็นนิโรธหายใจเข้า ย่อมสำเหนียกว่า
จักพิจารณาเห็นนิโรธหายใจออก (เห็นนิพพานทุกลมหายใจเข้าออก) 2/258/178มหามกุฎ

นิโรโธ นิพฺพานํ
นิโรธ คือนิพพาน
68/355/66 มหามกุฎ

นี้เป็นแค่ตัวเลขประมาณการ บวกลบก็คงไม่เท่าไหร่

#อริยสัจภาวนา อาจารย์ธรรมธีระ